Size garip bir soru soracağım.

Bir yılan sizi ısırsa ne yaparsınız?

Muhtemelen hastaneye gidersiniz.

Ama çoğumuz duygusal olarak yaralandığımızda başka bir şey yapıyoruz.

Yılanın peşinden koşuyoruz.

“Niye yaptı?”

“Neden böyle davrandı?”

“Beni nasıl bu kadar kolay silebildi?”

“Neden özür dilemiyor?”

“Neden beni anlamıyor?”

Fark ettiniz mi?

Canımız yanarken bile dikkatimizi yaraya değil,

bizi yaralayan kişiye veriyoruz.

Sanki o kişi doğru cümleyi kurarsa her şey düzelecekmiş gibi.

Sanki bir açıklama gelirse acı bitecekmiş gibi.

Sanki sonunda haklı olduğumuzu kabul ederse içimiz rahatlayacakmış gibi…

Ama çoğu zaman bunların hiçbiri olmuyor.

Ve işte burada çok yorucu bir döngü başlıyor.

O kişi hayatına devam ediyor.

Biz ise zihnimizde onunla konuşmaya devam ediyoruz.

Sabah.

Akşam.

Duşta.

Arabada.

Yatmadan önce.

Belki aylarca.

Belki yıllarca.

Aslında onu değil…

Cevabı kovalıyoruz.

Çünkü insan zihni belirsizlikten hoşlanmaz.

Kapanmamış hikâyelerden hoşlanmaz.

Yarım kalmış cümlelerden hoşlanmaz.

Bu yüzden yaşadığımız şeyin mantıklı bir açıklaması olsun ister.

Ama bazı insanların verecek açıklaması yoktur.

Bazılarının farkındalığı yoktur.

Bazılarının vicdanı yoktur.

Bazıları da sadece istemez.

Ve bu gerçek çoğu zaman canımızı olayın kendisinden daha fazla yakar.

İyileşme ilginç bir yerde başlıyor.

“Neden yaptı?”

sorusunun cevabını bulduğumuz yerde değil.

O soruyu bırakabildiğimiz yerde.

Çünkü bazen hayatın en zor kabulü şudur:

Bazı yaraların kapanması için özür gerekmez.

Bazı vedaların tamamlanması için açıklama gerekmez.

Bazı insanların bizi anlaması gerekmez.

O yüzden belki de asıl soru şu değildir:

“Neden yaptı?”

Asıl soru şudur:

“Bu yaşananlardan sonra ben kendime nasıl sahip çıkacağım?”

Çünkü yılanın neden ısırdığını anlamaya çalışırken…

Yarayı unutabiliriz.

Ve bazen iyileşmek,

haklı çıkmaktan değil,

kendimize dönmekten geçer.

Bayram sabahı…

Kapı çalıyor.

Misafirler geliyor.

Bir yetişkin çocuğa gülümsüyor:

“Gel bakalım, öp teyzeni.”

Çocuk geri çekiliyor.

Yüzünü çeviriyor.

Saklanıyor.

Ve çoğu zaman birkaç saniye içinde etiketler geliyor:

“Ne kadar şımarık.”

“Çok sevgisiz.”

“Hiç saygısı yok.”

“Yabani yetişmiş.”

Oysa bazen çocuk sadece…

İstemiyordur.

Ve bu çok önemli.

Çünkü bir çocuğun istememesi;

saygısız olduğu anlamına gelmez.

Sevgisiz olduğu anlamına gelmez.

Şımarık olduğu anlamına gelmez.

Bazen sadece kendi sınırını koruyordur.

Çocukların da Kendi Sınırları Var

Yetişkinler olarak çoğu zaman iyi niyetle yaklaşabiliyoruz.

“Bir öpsün ne olacak?”

“Bir sarılsın ayıp olmasın.”

“Büyüklerini kırmasın.”

Ama burada durup önemli bir şeyi düşünmek gerekiyor:

Çocuğun kendi bedeniyle ilgili söz hakkı var mı?

Çünkü çocuklar da bir birey.

Ve tıpkı yetişkinler gibi kendi fiziksel alanlarıyla ilgili seçim yapabilmeye ihtiyaç duyarlar.

Mahremiyet Eğitimi Tam da Burada Başlıyor

Mahremiyet eğitimi yalnızca “iyi dokunuş – kötü dokunuş” konuşmaları değildir.

Mahremiyet eğitimi çocuğun şunu öğrenmesidir:

“Ben istemediğim bir temas için hayır diyebilirim.”

Bu bazen bir sarılma olabilir.

Bazen bir öpücük.

Bazen fiziksel yakınlık.

Ve çocuk “istemiyorum” dediğinde onu suçlamak yerine bunu anlamaya çalışmak gerekir.

Çocuk “Hayır” Dediğinde Ne Öğreniyor?

Bir çocuk istemediği halde sarılmaya zorlandığında bazen şu mesajı alabilir:

“Karşındakini mutlu etmek için kendi sınırlarını görmezden gelmelisin.”

Oysa çocukların öğrenmeye ihtiyaç duyduğu şey tam tersidir:

• Bedenim bana ait
• Rahatsız olduğum durumda sınır koyabilirim
• İstemediğim bir teması reddedebilirim
• Duygularım önemlidir

Bu beceriler çocukları yalnızca bugün değil;

ergenlikte,

arkadaş ilişkilerinde,

gelecekteki sosyal ilişkilerinde de korur.

Peki Çocuk Ne Yapabilir?

Bir çocuğun sevgi göstermesinin tek yolu fiziksel temas değildir.

İsterse:

• El sallayabilir
• Gülümseyebilir
• Çak yapabilir
• Konuşabilir
• Uzak mesafeden selam verebilir

Ya da sadece o an hazır olmayabilir.

Ve bu da kabul edilebilir.

Saygı Korkuyla Değil, Güvenle Öğrenilir

Bazen yetişkinler çocukların sınır koymasını “saygısızlık” olarak yorumlayabiliyor.

Oysa gerçek saygı;

korkudan değil,

güvenden gelişir.

Çocuk kendi sınırlarının önemsendiğini gördüğünde,

başkalarının sınırlarına saygı duymayı da öğrenir.

Klinik Bir Hatırlatma

Çocuklara bedenleri üzerinde söz hakkı tanımak;

özgüveni,

sınır koyabilmeyi,

kendini ifade etmeyi,

güven duygusunu destekler.

Mahremiyet eğitimi küçük yaşlarda başlar.

Ve çoğu zaman günlük hayatın çok sıradan görünen anlarında şekillenir.

Bayram sofralarında…

Akraba ziyaretlerinde…

Sarılma ve öpme anlarında…

Sonuç

Öpmek istemeyen çocuk…

Saygısız değildir.

Sevgisiz değildir.

Şımarık değildir.

Belki de ailesi…

Çocuğunun sınırlarına saygı duymayı öğretiyordur.

Çünkü çocukların mahremiyetine saygı duymak;

onlara verebileceğimiz en önemli şeylerden biridir.

“Her şeyi yapıyoruz ama değişmiyor.”

Birçok anne babadan bu cümleyi duyuyorum.

Psikoterapi desteği alıyor olabilir.

Psikiyatri desteği alıyor olabilir.

İlaç kullanıyor olabilir.

Okul desteği alıyor olabilir.

Ama bazen aileler tüm bunları yapmalarına rağmen aynı yerde kaldıklarını hissedebiliyor.

Ve o noktada yorucu bir soru başlıyor:

“Neyi yanlış yapıyoruz?”

Aslında bazen mesele yanlış yapmak değildir.

Bazen mesele, çocuğun ihtiyacı olan yere henüz ulaşamamaktır.

Çocuklar Sadece Söylenenleri Yaşamaz

Çocuklar yalnızca kendilerine söylenenleri yaşamaz.

İlişkiyi yaşarlar.

Evdeki sessizliği hissederler.

Konuşulmayan kırgınlıkları hissederler.

Gerginliği hissederler.

Anne babanın birbiriyle kurduğu ilişkiyi hissederler.

Bazen yetişkinler birçok şeyi çocukların fark etmediğini düşünür.

Ama çocuklar çoğu zaman kelimelerden önce ilişkiyi okur.

Bazen Belirti, Asıl Sorunun Kendisi Değildir

Çocuklarda gördüğümüz bazı davranışlar;

• Öfke
• Kaygı
• İçe kapanma
• Ağlama krizleri
• Davranış problemleri
• Dikkat güçlükleri

bazen yalnızca görünen kısımdır.

Asıl mesele çoğu zaman daha derindedir.

Çünkü birçok duygusal ve davranışsal zorluk;

konuşulamayan şeylerden beslenebilir.

Duyulmayan duygulardan.

Görülmeyen ihtiyaçlardan.

İfade edilemeyen yüklerden.

“Çocuğumun Neye İhtiyacı Var Ama Ulaşamıyor?”

Bazen durup kendimize şu soruyu sormak gerekir:

“Çocuğumun neye ihtiyacı var ama ona ulaşamıyor?”

Çünkü çocuklar zorlanmak için zorlanmaz.

İnat etmek için inat etmez.

Çoğu zaman bize bir şey anlatmaya çalışırlar.

Ama bunu yetişkinler gibi kelimelerle değil;

davranışlarıyla anlatırlar.

Çocuklarla Çalışırken Sadece Çocuğa Bakamayız

Çocuklarla çalışırken yalnızca çocuğa odaklanmak çoğu zaman yeterli olmaz.

Anne baba ilişkisine…

Ev içindeki iletişime…

Sınırlara…

Duygusal iklime…

bakmak gerekir.

Çünkü çocuk gelişimi ilişki içinde şekillenir.

Ve iyileşme de çoğu zaman ilişki içinde olur.

Bazen Değişmesi Gereken Çocuk Değildir

Bunu söylemek bazı aileler için zor olabilir.

Ama bazen değişmesi gereken çocuk değildir.

Çocuğun etrafındaki ilişkidir.

Evde kurulan iletişimdir.

Duygulara açılan alandır.

İlişki değişmeye başladığında…

Birçok zaman çocuk da değişmeye başlar.

Klinik Bir Hatırlatma

Destek almak çok değerlidir.

Ama çocukların iyileşme süreci yalnızca terapi odasında gerçekleşmez.

Evde…

İlişkide…

Günlük hayatın içinde de devam eder.

Çünkü çocuklar en çok ilişki içinde iyileşir.

Sonuç

Bazen iyileşme;

yeni bir yöntem bulmakla değil,

çocuğun dünyasına biraz daha yaklaşabilmekle başlar.

Çünkü çocuklar sadece duyulmak istemez.

Anlaşılmak da ister.